vrijdag 20 mei 2011

Mijn kruiden top zoveel

Kruiden
Ik dacht, ik doe eens iets over kruiden, kruiden om te eten, want van de geneeskrachtige eigenschappen ben ik niet op de hoogte, daar moet je voor bij Anne zijn.
Als ik nu eens gewoon begin met mijn allerfavorietst kruid en zo afzak en dan zien we wel waar we eindigen.

Voor ik van start ga nog even dit, ik heb geen enkel probleem met mijn kruiden, alles groeit en bloeit gelijk zot, ik heb van de lente tot de vries een overvloed aan kruiden in de tuin zonder dat ik daar eigenlijk iets speciaals voor doe. Het enige dat ik kan bedenken is dat mijn kruiden zo goed als allemaal in de volle grond staan, dat betekent dat ze altijd voldoende vocht en voedingsstoffen hebben. Kruiden in potten, dat is hier geen garantie op succes, maar ik doe het toch, want ik vind dat zo gezellig.

Kruiden in den bocht
Mijn kruiden staan zowat overal, in borders, tussen de groenten, in potten maar vooral in vier bakken van 1,20 m doorsnede. In die bakken staan ook wat bladgewassen zoals ruccola, kervel, selder en zuring. Er staan ook heel wat kruiden tussen die ik zelden gebruik en dus maar wat plaats staan in te nemen.
Ik heb er daarstraks over nagedacht en ik denk dat mijn top tien in één bak past, dus u heeft vanaf nu geen excuus meer, want wie heeft nu geen metertje plaats voor wat kruiden die uw maaltijden zoveel meer smaak gaan geven.
Desnoods maakt u maar een geveltuin met de buren.

Oké, daar gaan we!
N°1, mijn allerallerfavorietst kruid .... peterselie, niet de gekrulde variëteit, dat kriebelt in mijn keel. Platte peterselie, ik vind dat zo ongelofelijk lekker, ik plukte als kind al peterselie in de tuin van mijn grootouders om te knabbelen en dat doe ik nog altijd. En u zou dat ook moeten doen, want van peterselie krijg je een frisse adem zeggen ze.
Elk voorjaar koop ik een drietal plantjes waar ik er twee tussen de tomaten plant en een in de bak, die drie plantjes zorgen voor meer dan voldoende peterselie tot diep in de herfst. Dat is nodig, want ik gebruik dit kruid zo goed als dagelijks.
Peterselie wordt zo'n 30 cm hoog en moet niet in de volle zon staan. Per plant voorzie je 30x30 cm.

Op n°2 staat tijm, een absolute smaakmaker, ik ben dat het laatste jaar heel veel gaan gebruiken en het bosje heeft er nog nooit zo goed uit gezien. Tijm is een vaste plant, een keer een potje kopen in de supermarkt is voldoende voor jaren tijmplezier.
Ik gebruik tijm in zowat alles wat moet sudderen en vaak in combinatie met citroen.
Tijm groeit in verschillende vormen, sommigen blijven kleine struikjes (de echte) andere gaan alle richtingen uit (vb citroentijm).

N°3, een gedeelde derde plaats, bies- en daslook, het succeskruid voor de beginneling, bieslook groeit overal en gewoon uit een zaadje, als je geen geduld hebt koop je een potje in de supermarkt. Bieslook wordt (bij mijn weten) enkel gebruikt in koude bereidingen zoals sausjes, vinaigrettes, op sla, op een zwart boke met verse kaas en wordt net zoals peterselie vrijwel dagelijks gebruikt.
Oogst geregeld bieslook door sprietjes af te knippen, dan zal de plant steeds nieuw blad aanmaken.
Als je niet knipt komen er mooie roze bloemen bovenaan de stengels, deze bloempjes mag je ook eten en kan je dus perfect gebruiken als garnituur. De bloempjes hebben net zoals de stengels een fijne uiensmaak. Als je de plaats hebt zou ik her en der wat plantjes zetten zodat je steeds kan gebruik maken van blad en bloempjes.
Bieslook is een vaste plant, vroeg in het voorjaar zie je de eerste sprietjes al verschijnen, een plant heeft dezelfde plaats nodig als peterselie en mag zowel in de zon als in de schaduw staan.
In de bloempjes zitten zaadjes en die zorgen ervoor dat de plant zich makkelijk uitzaait.
Daslook dan, ik gebruik dat op dezelfde manier als bieslook, rauw gesnipperd over slaatjes en in sausjes, je kan zowel de bloemen, bladeren en bloemstengels gebruiken, van smaak zit het tussen knoflook en bieslook.
Daslook groeit het best in de schaduw en zaait zichzelf makkelijk uit.

Dit was mijn absolute top drie, deze drie makkelijke! planten zouden in geen enkele tuin mogen ontbreken, we gaan verder met net zo'n gemakkelijke planten.

N° 4, munt, een te gemakkelijke plant, voor je het weet heeft munt heel uw tuin ingepalmd. Plant munt in een grote pot in de grond zodat de wortels in toom gehouden worden. Dit is ook een vaste plant, ééns munt, altijd munt. Koop in de winkel een plantje in pot of koop een of meerdere specialere soorten zoals pepermunt of Marokkaanse munt in een tuinwinkel.
Munt past net zoals peterselie en bieslook bij geweldig veel gerechten om nog maar te zwijgen van de lekkere muntthee.

N° 5, basilicum, onmisbaar in de zomer, wat zouden tomaten zijn zonder basilicum? Dit kruid is een geweldig succes van begin juni tot eind september, ik zaai elk voorjaar een drietal soorten (gewone, citroen, paarse) en plant ze uit tussen de tomaten na de ijsheiligen op zo'n 20 cm van elkaar, de potjes die je in de winkel koopt stop je dus niet zo in de grond maar haal je volledig uit elkaar, elk steeltje wordt een hele nieuwe plant. Het is belangrijk om de bloemtoppen die in de planten verschijnen weg te halen zodat de plant beter vertakt.
Ik laat in pastasauzen altijd wat volledige takjes basilicum meekoken die ik er op het eind uithaal en vervang door wat vers gescheurd kruid.

N° 6, koriander, dit koop ik zo goed als wekelijks en heel het jaar door in potjes en elk potje wordt uitgeplant in de tuin, sommige verdorren en sterven meteen andere schieten uit en zorgen voor een tweede oogst. Als je niet alles afknipt komen de plantjes in zaad en zaaien ze zichzelf uit. De gedroogde zaadjes zijn ook perfect te gebruiken in de keuken. Koriander wordt vnl gebruikt in de Oosterse keuken.

Hier begint het wat af te zwakken, de volgende kruiden gebruik ik niet zo frequent als de vijf voorgaande, maar verdienen toch een plaatsje in de kruiden-top-zoveel.

Oregano, n° 7, wat een verschil maakt dit in tomatensauzen en op pizza's of samen met citroen in marinades, nog zo'n gemakkelijk doorlevend kruid. Mijn twee plantjes komen van een kruidenkwekerij en doen het al twee jaar geweldig.

Rozemarijn, n° 8, bij vanalles in den oven en wat ik altijd al willen doen heb is die harde stengels gebruiken als satéstokjes voor scampi's of zo'n dingen. Een wisselend succes in de kruidentuin, sommige struiken deden het super en werden elk jaar groter tot ze de winter niet meer doorkwamen en andere 'pakten' niet. Rozemarijn is overal verkrijgbaar dus drama's zijn dat nooit.

N° 9, laurier, dit vormt samen met peterseliestelen en tijm het 'kruidentuiltje', meestal worden de bladeren gedroogd voor gebruik, écht noodzakelijk is dit dus niet in de moestuin. Het laurierplantje dat ik heb is al jaren een kneusje (kleinste pot, tweede foto) omdat ik dit toch geregeld vers gebruik en het kneusje niet de tijd krijgt om te groeien.
Dit is de enigste plant (buiten eventueel rozemarijn) die in de winter naar binnen moet.

N° 10, dragon, het bearnaisekruid, dat ik overigens nog nooit gemaakt heb, ik gebruik het in kipgerechten, bij eieren en in dit heerlijke visgerecht. Vul een fles met dragonblaadjes en wijnazijn en je hebt zelf een hele lekkere azijn gemaakt voor in vinaigrettes met bv mosterd. Er zijn drie soorten dragon, Franse, Duitse en Russische, de laatste is minder uitgesproken van smaak dus koop een van de twee eerste soorten. Alledrie zijn ze doorlevend.

Salie, n°11, een van de grootste successen, weinig meer enthousiaste planten dan salie, zonde, want ik gebruik het haast nooit, af en toe in een bonengerecht. Verder wordt salie als thee gedronken bij keelpijn en in zware ovenschotels gebruikt.
In snoei salie elk jaar volledig terug om een bossige plant te behouden.

Dan gaan we afronden met nog wat eetbare kruiden die nog minder gefrequenteerd worden en waar ik haast niks over te vertellen heb.

12 dille, als smaakmaker bij vis tijdens het bakken, klassiek bij gerookte zalm en komkommer.
Mooie, makkelijke plant met geweldige bloemschermen. Zaait zichzelf uit.

13 venkel, moet uit de buurt van dille staan om kruisingen te voorkomen, er bestaat kruidvenkel en knolvenkel, van beide kan het groen en de zaadjes gebruikt worden in gerechten, werderom een makkelijke, zichzelf uitzaaiende plant.

14 lavas, die geur, dat hebt ge al jaren niet meer geroken! Lavas heeft een selderaroma en wordt ook wel maggiplant genoemd, maggi van de Maggi van vroeger voor in de soep. Lavas is een vaste plant en kan wel bijna 2 meter hoog worden, daar kan je soep van blijven op smaak brengen.

15 bonenkruid, bij bonen, echt wel!
Je hebt een eenjarige en een vaste soort, de eenjarige is krachtiger van smaak.

16 goudsbloem, de calendula van in de zalf, naar het schijnt 'de gemakkelijkst te telen eenjarige plant' en dat zal er niet ver naast zitten, eens gezaaid komt dit probleemloos jaarlijks terug in de tuin. Zowel de groene blaadjes als de oranje bloemblaadjes mogen in de sla.

17 mierikswortel, hier gebruik je enkel de wortel van, geraspt gemengd met wat room is dit een heerlijk sausje bij gerookte zalm. Dit is net zoals munt een vaste plant die wat ingetoomd moet worden, zet hem op een plekje apart of in een pot zodat de wortels binnen de perken gehouden worden.

18 bernagie, ik gebruik bernagie of komkommerkruid als groenbemester, de bloemetjes en bladeren mogen in salades, deze plant zaait zichzelf enorm uit, één keer zaaien is dus voldoende voor jaren komkommerkruidplezier.

19 citroenmelisse, dit gebruik ik wel eens als er sprake is van geraspte citroenschil maar er geen citroen voor handen is, ook in fruitsla en drankjes is dit goed te gebruiken. Deze vaste plant kan nogal eens enthousiast gaan doen en de buren verdringen.

20 Oost-Indische kers, zowel de bloemen als de bladeren mogen in de sla, de jonge zaden kunnen als kappertjes opgelegd worden. Deze eenjarige plant moet dan de tweedst makkelijkst te telen eenjarige zijn als goudsbloem de eerste is.
Beide planten wisselen elkaar hier af in de borders.

Het zijn er 20 geworden, ik vind dat voldoende.
En wat vindt u, wat is jouw favoriet kruid?

36 opmerkingen:

  1. Wat leuk om dit te lezen! Mijn abxolute nr 1 is ook peterselie. Door de sla, op 'n omelet. Het ruikt zo lekker. En thijm vind ik lekker in combinatie met honing en dan bij 't vlees. En bieslook heb ik ook vaak in huis. We hebben helaas geen tuin, later, als we die wel hebben, komen er zeker kruiden in!

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Tijm is één van de toppers. Al is het alleen maar omdat de geur me doet denken aan warme zomeravonden, de Provence, vakantie, ...
    Een mens wordt van minder vrolijk :)

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Wat jij vroeger met peterselie deed doe ik met bieslook: altijd wat te knabbelen bij het in de tuin werken! Verder zijn tijm, lavendel, oregano, citroenmelisse, basilicum en niet te vergeten bonenkruid mijn favorieten :)

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Ik mis zo'n beetje een makkelijke print button op je blog (zodat al de rest niet mee hoeft geprint te worden) ... want dit zijn zeer handige naslagwerkjes dit! :)

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Leora20.5.11

    Hou van kruiden! Dit jaar hebben we staan: lavas, citroentijm, Marrokaanse munt, chocolademunt, citroenmunt, paarse basilicum, oregano, citroenmelisse, rozemarijn (oke, bijna, ga ik morgen nog halen) en salie.
    Jammer dat je je salie bijna niet gebruikt; groeit hier inderdaad ook als een dolle en maak daar dankbaar gebruik van. Op een laag vuurtje frituren, heerlijk op de tagliatelle met een mooie olijfolie, kort gebakken gehakte knoflook, een gesnipperd pepertje en flink wat verse parmezaankrullen.
    Smakelijk!

    BeantwoordenVerwijderen
  6. Tijm en oregano voor een overheerlijk mediterraan tintje en citroenmelisse voor siroop!

    BeantwoordenVerwijderen
  7. Probeer eens pesto van daslook!!

    BeantwoordenVerwijderen
  8. Ik ben toevallig jou blog even terug bij iemand tegengekomen;een hele leuk blog trouwens! En ook leuke foto's! Gewoon leuk om te volgen; zeker omdat mijn intresse ook uit gaat naar de moestuin, mijn kruidentuintje, de kinderen, koken, fotografie en kunst. Ik loop ook al even met het idee rond om iets te bloggen rond mijn kruidentuintje omdat ze nu zo mooi in bloem staan. Ik hou me ook wel een wat bezig met de geneeskrachtige eigenschappen van kruiden.

    BeantwoordenVerwijderen
  9. Peterselie, bij mij. Maar dan wel de gekrulde; zelf gekweekt veel sterker dan deplatte. Ik heb hiervan elk jaar twee grote rijen staan; genoeg voor ons en mijn ouders. Peterselie staat bekend als een moeilijk te kweken kruid maar bij mij groeit het zeer weelderig.

    Verder heeft mijn wederhelft een geweldige manier gevonden om thijm te vermeerderen; in het voorjaar gewoon topjes in de grond zetten en dan goed water geven. Werkt ook voor Salie en Rozemarijn.

    BeantwoordenVerwijderen
  10. maak ´s lavas-pesto met oude kaas ipv. parmesane en hazelnoten of walnoten van eigen bodem. Lekkkkeerrrrrrr.
    En lavaszaad is verrukkelijk in zelfgebakken brood!!!

    BeantwoordenVerwijderen
  11. Natalia20.5.11

    Ha, goed om weten van die koriander. Ik dacht altijd dat ik iets vreselijk mis deed omdat ze na een paar weken compleet verdorren, maar vanaf nu ga ik systematisch opnieuw zaaien en aan wisselbouw doen.

    BeantwoordenVerwijderen
  12. zonder twijfel basilicum. en op twee munt.

    BeantwoordenVerwijderen
  13. Dit komt als geroepen, zo een mooi overzichtje! Deze zomer komt mijn kruidentuintje er écht...
    Mijn absolute favoriet is basilicum, om heerlijke verse pesto te maken!

    Een praktisch vraagje. Ik wil ook zo enkele moestuin- en kruidenbakken zetten. Maar volgens mijn schoonvader droogt die aarde veel te snel uit... Klopt dit?

    BeantwoordenVerwijderen
  14. Munt en citroenmelisse. Niets lekkerder als thee van die kruiden.
    Munt als opkikkering, citroenmelisse als rustgevend.
    Tijm gebruik ik bij keelpijn/hoest-periodes bij de kinders.

    Salie, koriander, dille en bieslook krijg ik hier niet aan het groeien. Die drogen elke keer uit. Ik heb al vanalles geprobeerd. Uit de zon, in de zon, meer water, minder water. Ze verdrogen keer op keer. Spijtig!

    BeantwoordenVerwijderen
  15. Tijm en basilicum, dat zijn mijn favorieten. Planten moet ik het allemaal nog, maar dat gaat zeker gebeuren. Ik heb nu alleen laurier in de tuin - dat is na 7 jaar van een sprietig takje tot een heuse boom >2m gegroeid, in de volle grond, gaat nooit naar binnen 's winters. Misschien heeft het zich weten aan te passen aan het Amsterdamse klimaat.

    BeantwoordenVerwijderen
  16. Absoluut peterselie!(hier overleeft de krullende variant zelfs de vries) Basilicum is hier ook grote favoriet, net als koriander (terwijl ik dat vroeger - toen ik een prille twintiger was - echt naar zeep vond smaken).

    Ik heb maar een klein tuintje, maar één strook van 0.5 * 3m is voor de kruiden.(en toch redelijk wat variatie: tijm, citroenmelisse, munt, salie, bieslook en pijpajuin, oregano en basilicum) In volle grond groeien ze echt veel beter.

    BeantwoordenVerwijderen
  17. Madame, salie is echt heeeeeerlijk in moussaka... (en drogen om in de winter even lekkere moussaka te maken...)

    BeantwoordenVerwijderen
  18. schitterend :-). Even een vraagje ... ik heb tijm staan, maar die zit nu volledig onder de mieren ... is dat iets dat normaal is, of is het dan tijd om hem weg te doen en andere te zetten??

    BeantwoordenVerwijderen
  19. deze week net wat foto's van mijn kruiden geplaatst op mijn blogje.
    Maar Laurier, die bij mij ook in de volle grond staat, is een van de favorieten, heerlijk in jus en sauzen en soepen.
    (Platte) peterselie doet het ook super in zelfgemaakte kruidenboter (samen met knoflook)
    mijn lief heeft te voorelkaar gekregen de lavas zijn lieftallig nekje om te draaien, dus ga ik proberen om bij schoonzusje een nieuwe stek scoren.
    Ik ga dan zeker proberen wat keukenprinses voorstelt, om het in brood te bakken.
    fijn weekend,
    Anneke

    BeantwoordenVerwijderen
  20. Ik heb geen tuin, dus ik koop kruiden op de markt of ik pluk ze bij mijn ouders. Mijn favorieten:
    bladpeterselie, koriander en munt. Die koop ik op de markt. Als ik ze niet meteen gebruik hak ik ze fijn en vries ik ze met een beetje water in in ijsblokjesbakjes.
    En verder: basilicum, gewoon en Thais. Ik hou wel van de smaak van dille maar ik gebruik het niet vaak. Het is populair in de Russische keuken (pannenkoeken met gerookte zalm, dille en zure room, hmmm) Komijn heb ik nog nooit vers gezien maar de zaadjes gebruik ik vaak.
    Mierikswortel zou ik ook wel willen! Waar heb je dat gehaald?

    BeantwoordenVerwijderen
  21. Anoniem20.5.11

    Plant je laurier eens op een beschut plaatsje in de volle grond.
    Ik stopte 10 jaar geleden zo'n plantje in de grond en nu heb ik een reus van een laurier(zeker 3 meter hoog). Ik snoei hem ieder jaar en schenk de vrienden, familie en buren dan een paar takken. Zelf de afgelopen strenge winter heft hij het overleefd.

    BeantwoordenVerwijderen
  22. Mijn favoriet is op dit moment lavas. Doet mij altijd aan vroeger denken, mijn moeder deed het altijd in de soep.

    BeantwoordenVerwijderen
  23. Koriander! De rest is bijzaak.

    BeantwoordenVerwijderen
  24. Ik heb een paar toppers.
    bieslook, altijd in huis en/of tuin
    dille, voor in de tzatziki, lekkerrrr
    basilicum, we koken vaak italiaans
    oregano, idem dito

    Maar in mijn twee kruidentuintjes (volle grond en hangende bak), staat meer dan deze 4. Dank je voor de uitleg over citroenmelisse. Ook die staat hier soms wat te woekeren.

    BeantwoordenVerwijderen
  25. Koriander is mijn absolute favoriet wat smaak betreft. (dit moment dan...) Ik heb dit jaar eens gezaaid (bacilicum,marjoraan,lavendel,dille) ipv potjes uit het tuincentrum, maar de zaailingen doen het nog niet zo goed :( terwijl ze toch zoveel zon en warmte krijgen. Zal toch maar weer voor potjes naar het tuincentrum moeten, want die doen het wel ......

    BeantwoordenVerwijderen
  26. Nog een tip voor Dille...een recept van Jamie O van aardappelsalade met dille en citroen en nog wat lekkere dingen...overheerlijk!

    BeantwoordenVerwijderen
  27. Wat een gezellige blog! En zo informatief!

    Mijn favoriete kruid is toch wel basilicum, heerlijk door de pasta en door salades. Daarna salie! Probeer eens saltimbocca, of zwarte pasta met enkel salie goeie olijfolie en parmezaanse kaas, mmm.

    Ik ben dit jaar voor het eerst begonnen met kruiden zaaien en verspenen. Ik vind het maar spannend allemaal, maar ook erg fascinerend. Wat een kracht hebben die zaadjes! Bij mij staat alles nu nog in potten, maar ik ben van plan om een en ander in de grond te gaan zetten.

    Bieslook heb ik trouwens al jaren staan. Dat is inderdaad een heel makkelijk kruid. Ik doe daar he-le-maal niks aan en komt ieder haar vanzelf weer terug!

    Daarna tijm, dille, koriander en munt. Peterselie gebruik ik eigenlijk niet zo vaak. Ik zal er eens vaker aan denken.

    Groetjes, Charlotte

    BeantwoordenVerwijderen
  28. Oh, oh, leuke post!!

    Rozemarijn en tijm staan op mijn eerste plaats. Ik doe graag rozemarijn in slasausjes, of, FANTASTISCH: geroosterde pompoen, enfin, geroosterd, met veel olie in de oven en dan heeldere takjes rozemarijn erbij. Verslavend..

    BeantwoordenVerwijderen
  29. Ik zou het niet weten, welke mijn nummer 1 favoriet is, maar ik weet wel zeker dat ik mede dankzij jouw kruidenverhaal ook een moestuin wil!

    BeantwoordenVerwijderen
  30. Mijn nummer 1? Uhm. Bieslook. Basilicum. Tijm. Peterselie. Rozemarijn. Dille. Koriander. Laurier. Marjoraan. Kervel. Munt. Citroentijm. Weet je meteen mijn pottenverzameling. Heb ook nog komkommer, pepertjes, tomaten en aardbeien.

    BeantwoordenVerwijderen
  31. mijn topper is bieslook, ik doe dat in de puree, mmmmm

    BeantwoordenVerwijderen
  32. Dees is handig!
    Ik heb nu net je 3 toppers: peterselie, tijm en bieslook.
    En nu weet ik ook meteen met wat ik kan uitbreiden én voor welke gerechten ik het kan gebruiken.
    Top!

    BeantwoordenVerwijderen
  33. Mijn zaadjes zitten ook klaar in de potten, maar tis nog even wachten tot ze schieten. Binnen een weekje verwacht ik de eerste :) !!

    BeantwoordenVerwijderen
  34. Waar heb je die kruidenbakken gevonden? Of zelf in elkaar geknutseld?

    BeantwoordenVerwijderen
  35. Salie is één van mijn favoriete kruiden; in Jordanië leren kennen in de thee (net zoals muntthee; met lekker veel suiker!)Ook héél lekker: kippeboutjes met enkele blaadjes salie errond, omwikkelen met spek: héérlijk!
    En ergens is er ook een recept van Jamie Oliver met Sint-Jacobsschelpen, spek en gefrituurde salie! Mmm

    BeantwoordenVerwijderen
  36. Wat handig dat ik dit blog nu tegenkom! Het zonnetje begint weer te schijnen, dus dat betekent balkonweer! Ik kan eigenlijk niet kiezen tussen deze kruiden. Wat zou ik nu al in een pot op mijn balkon kunnen zetten?

    Sanne
    http://www.mijnbalkonvloer.nl/

    BeantwoordenVerwijderen